CONSTRUCTION AND REDESIGN OF THE SERBIAN NATIONAL IDENTITY: ARCHIBALD REISS’S ROADMAP
Keywords:
Serbian national identity, Archibald Reiss, Serbian characterology, SWOT analysis, identity policyAbstract
Purpose
The Development of the Serbian National Identity began, even in its early phase during the monarchist period at the start of the 20th century, to encounter specific challenges of the same or similar nature as those in this field today. These are identity-related issues that are, to a significant extent, caused by the ambivalent character of the Serbian national being. This refers to a specific character structure or collective mentality of the people.
It is important to emphasise that this is not unique to the Serbian people. Based on historical development, what can be singled out as characteristic of the Serbian nation is that its positive traits come to full expression primarily in difficult times. In contrast, quite the opposite occurs in peace and social stability periods. These manifest themselves across various areas of social life, and not only do they prevent the many potentials and capacities of the Serbian people from being realised to a fuller extent, but they also lead to society's polarisation.
Design/Methods/Approach
This research aims to show how Reiss’s precise mapping of the traits of the Serbian people provides insight into the two faces of the Serbian national character, while also serving as a foundation for creating a responsible and strategic identity policy. Such a policy would be directed toward overcoming identity-related deficiencies and flaws, while at the same time strengthening the positive characteristics. In this way, Reiss’s model will effectively serve as a basis for conducting a SWOT analysis—a methodological tool widely used today in strategic public policy development.
Originality/Value
The methodological framework is based on applying qualitative content analysis, primarily of Reiss’s crucial work Listen, Serbs! Beware of Yourself, other scientifically relevant studies, and certain media documents. Supplementally, a degree of discourse analysis will also be applied.
References
Antonić, S. (2007). Srbi i „evro-Srbi” – Rasprave o naciji i poltici: Nastavak „Gutanja žaba“ (sa novim i starim žabama). Beograd: Čigoja štampa.
„Arčibald Rajs“ (n. d.), odrednica: srpskaenciklopedija.org. Accessed on October 15, 2025. http://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=арчибалд_рајс.
Atlagić, M. (2011). Patriotizam Vladimira Jovanovića. Zbornik radova Filozofskog fakulteta Univerziteta u Prištini, br. XLI (pp. 401-408).
Avramović, Z. (2020). Srbi i antipatriotizam. Novi Sad: Prometej.
Božilović, N. (2007). Култура и идентитети на Балкану, Ниш: Филозофски факултет, Центар за социолошка истраживања.
Cvijić, J. (2011). Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje. Beograd: Vulkan.
Damjanac, M. (2015). Samomrzeći Srbi. Šabac: Centar akademske reči.
Dimić, dr Lj. (2021, April 9). Istorijski dodatak – izostanak brige o narodu: Slobodan Jovanović je razumeo da je prosvetna zapuštenost jedan od problema Srpstva. Novosti. Accessed on May 18, 2025. https://www.novosti. rs/c/drustvo/vesti/983584/.
DiMaggio, P. J., and Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48 (2), 147−160.
Đorđević, B. D. (1990). O religiji i ateizmu: Prilozi sociologiji religije, Niš: Gradina; Beograd: Stručna knjiga.
Đurić, Ž. (2007). Orthodox Religion in Serbia and Contemporary Neo-liberal Economic Policy. Politics and Religion Journal, 1(1), 85-96. DOI: https://doi.org/10.54561/prj0101085d.
Đurić, Ž, Stojadinović, M. (2018). Država i neoliberalni modeli urušavanja nacionalnih političkih institucija. Srpska politička misao, 56(4), 41-57. DOI:10.22182/spm.6242018.2
Jovanović, B. (Ed.). (1992). Karakterologija Srba. Beograd: Naučna knjiga.
Jovanović, B. (1992). Srbi u ključu nacionalne karakterologije. U: B. Jovanović (Ed.), Karakterologija Srba (pp. 5-22). Beograd: Naučna knjiga.
Jovanović, S. (1990). Iz istorije i književnosti, II (Sabrana dela, tom 12). Beograd: BIGZ.
Jovanović, S. (2005). Kulturni obrazac. Beograd: Stubovi kulture.
Jukić, J. (1973). Religija u modernom industrijskom društvu. Split: Crkva u svijetu.
„Kakvo je poverenje mladih u institucije i kome više veruju – Porfiriju, Aleksandru Vučiću ili Ani Brnabić?“ (2024, 3. avgust). Danas. Accessed on November 15, 2025. https://www.danas.rs/vesti/drustvo/mladi-poverenje/.
Krivokapić V, Ristović S. (2002). Doprinos profesora dr Rudolfa Arčibalda Rajsa izgradnji policijskog školstva u Srbiji. Bezbednost, 44 (1), 117–126.
Krstić-Mistridželović, I. (2011). Archibald Reiss and the First Police School in Belgrade. In Ž. Nikač, S. Milašinović, D. Simović, and G. Bošković (Eds.), International Scientific Conference “Archibald Reiss Days”: Thematic conference proceedings of international significance (Vol. I, pp. 165–172). Belgrade: Academy of Criminalistics and Police Studies.
Krstić-Mistridželović, I. (2019). Rodolf Arčibald Rajs: otac osnivač studija naučne policije. In: I. Krstić-Mistridželović, R. Samardžić, N. Kenš, and A. Rastović (Eds.), Rodolf Arčibald Rajs: Vizionar moderne policije (Knj. 3). Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
“Kusturica: Collapse of the classical family and Orthodox culture” (2021). Source: RTRS. Media Center Belgrade, April 30, 2021. Accessed on November 5, 2025. https://mc.rs/kusturica-urusavanje-klasicne-porodice-i-pravoslavne-kulture/za-medije/detaljno/345.
Kuzmanović, B. (1998). Retradicionalizacija političke kulture. U: M. Vasović (Ed.), Fragmenti političke kulture (pp. 257−284). Beograd: Institut društvenih nauka.
Lazarević, A., and Kolarski, Lj. (2023). Дипломатски криминолог: Допринос Арчибалда Рајса у изградњи јаких веза између Србије и Швајцарске. У: А. Лазаревић и Д. Радујко (ур.), Арчибалд Рајс: Живот, реч, наслеђе (тематски зборник радова, стр. 39-51). Београд: Институт за политичке студије.
Levental, Z. (1984). Швајцарац на Кајмакчалану, Belgrade: Prosveta.
Matevski, V. (2010, August 8). Rajsove opomene Srbima. Novosti. Belgrade. Accessed on October 20, 2025. https://www.novosti.rs//вести/насловна/репортаже.409.html:295382-Rajsove-opomene-Srbima.
Mihailović, S. (2024). Prezentacija nalaza Demostatovog istraživanja: Vlast – nezadovoljstvo/ institucije – nepoverenje/ život – zadovoljstvo. Demostat, Beograd, 9. oktobar 2024. Accessed on October 23, 2025. https://demostat.rs/sr/vesti/istrazivanja/vlast-nezadovljstvo-institucije-nepoverenje-zivot-zadovoljstvo/2142.
Milenović, M. (1929, August 9). R. A. Rajs. Politika, br. 7638, p. 1.
Miller, D. (1995). On Nationality, Oxford: Clarendon Press.
Milić, D. (2010). Šta Srbija nikad ne može zaboraviti (predgovor). In: R. A. Rajs, Čujte, Srbi! Čuvajte se sebe (pp. 5-10). Beograd: Partenon, Beogradska knjiga.
Milosavljević T. (2019). Savremeni tokovi u nauci o jeziku i književnosti. Tematski zbornik radova Filozofskog fakulteta Univerziteta u Nišu (Tom 2, pp. 43-57). Niš: Filozofski fakultet.
Milošević, S. (2021). A Contribution to the Study of Rodolphe Archibald Reiss’s Activities in the Kingdom of Serbs, Croats, and Slovenes (1919–1929). NBP, Vol. 26 (1), 91–104. DOI:10.5937/nabepo26-31514
Milošević, Z. & Mirović Janković, A. (2020). Veliki rat i (ne)kultura pamćenja u medijima: govor mržnje kroz falsifikovanje istorije i propagandno delovanje. In: Z. Milošević and M. Knežević (Eds.), Govor mržnje i kultura pamćenja (zbornik radova, pp. 172-219). Beograd: Institut za političke studije.
Mirović, A. (2006). Javnost i mediji u uslovima razvijenog civilnog društva. Srpska politička misao, 16 (1−2), 197−212.
Mirović, A. (2008a). Nacionalni identitet, nacionalizam i liberalna demokratija: O teorijskim kontroverzama i ideološkopolitičkim podelama. Srpska politička misao, 21(3), 187−210.
Mirović, A. (2008b). Etnički i/ili građanski identitet, tradicija i/ ili modernost. Politička revija, 18 (4), 1383−1428. DOI: 10.22182/pr.1842008.20
Mirović, A. (2012). Značaj i održivost nacionalnog identiteta u savremenim globalizacijskim i integracionim procesima. Nacionalni interes, 13 (1), 79-109.
Mirović Janković, A. M. (2023). Politike identiteta i institucionalni dizajn u etnički heterogenom tipu društva. Doktorska disertacija. Beograd: Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu.
Mirović Janković A. (2025). Košare – A Symbol of Multiple Meaning and a New Component of Serbian National Identity, Political Review, 84(2), 159-208. DOI: 10.5937/pr84-60056.
Mirović Janković A., Ed. (2025). Political Review (theme “Košare - 25 years later”), 84(2). Belgrad: Institute for Political Studies.
Mladenović, N. (n. d.), Rajsovo zlatno srce. Accessed on November 5, 2025. https://kajmakcalan.rs/sr/istorija/price-iz-velikog-rata/rajsovo-zlatno-srce/947.
Obradović, B. (2008, Jun 1). O nacionalnoj samo(ne)discipline. Pravoslavlje, br. 989. http://pravoslavlje.spc.rs/broj/989/ tekst/o-nacionalnoj-samo-ne-disciplini/.
Pršić, M. (Ed.). (2019). Rodolf Arčibald Rajs: O zločinima Austro-Ugaro-Bugaro-Nemaca u Srbiji 1914–1918 (knj. 1). Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
Radeljić, B., and Topić, М. (2015). Religion in the Post-Yugoslav Context. Lanham – Boulder – New York – London: Lexington Books.
Radisavljević Ćiparizović, D. (2006). Religioznost i tradicija: Vezanost za religiju i crkvu u Srbiji na raskršću milenijuma. Belgrade: Institute for Sociological Research of the Faculty of Philosophy in Belgrade.
Reiss, A. (2011). Чујте Срби, чувајте себе. Београд: Службени гласник.
Reiss, A. (2014). Šta sam video i proživeo u velikim danima. Belgrade: Itaka.
Reiss, D. Sc. R. A. (n. d.). Austrougarska zverstva – izveštaj, prir. Bratsvo Manastira Svete Trojice. Manastir Svete Trojice pod Ovčarom. Accessed on October 15, 2025. http://www.zlocininadsrbima.com/PDF/Arcibald-Rajs-Austrougarska-zverstva.pdf
Reiss, R. A. (2010). Čujte, Srbi! Čuvajte se sebe, Beograd: Partenon, Beogradska knjiga.
“Reiss, Rudolph Archibald“ (n. d.), odrednica: encyclopedia.com. Accessed on October 15, 2025. https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/reiss-rudolph-archibald.
Smith, A. (1995). Nations and Their Pasts, The Warwick Debates, 24. October 1995. http://www.lse.ac.uk/collections/gellner/Warwick. Html.
Smith, A. (1996). Memory and Modernity: Reflctions on Ernest Gellner’s Theory of Nationalism”, The Ernest Gellner Memorial Lecture, London School of Economics and Political Science, European Institute, Mart 1996. http://members.tripod.com/GelnerPage/SmithLec.html.
Smit, A. D. (2010). Nacionalni identitet. Beograd: Biblioteka XX vek.
Spasojević, N., and Matijević, A. (2023). Лик и дело др Арчибалда Рајса у очима студената Универзитета у Београду. У: А. Лазаревић и Д. Радујко (ур.), Арчибалд Рајс: Живот, реч, наслеђе (тематски зборник радова, стр. 79-108). Београд: Институт за политичке студије.
Stojadinović, M. (2013). Savremena država između teorije i prakse. Srpska politička misao, 40 (2), 31-46. DOI: 10.22182/spm.4022013.2
Stojadinović, M. (2020). Urušavanje demokratije i rađanje neoimperijalnog tipa građanina, Srpska politička misao, 67 (1), 61-77. DOI: 10.22182/spm.6712020.3
Subošić, D. R., & Zec, D. P. (2017). Uticaj izveštaja Arčibalsa Rajsa na zapadnoevropsko javno mnenje o Srbiji tokom Prvog svetskog rata. Vojno delo, 1, 477-496. DOI: 10.5937/vojdelo1701477S
Todorova, M. (1997). Imagining the Balkans, New York: Oxford University Press.
Topalović, M., and Berić, J. (2023). Рудолф Арчибалд Рајс о српском друштву: Јесмо ли се сачували? У: А. Лазаревић и Д. Радујко (ур.), Арчибалд Рајс: Живот, реч, наслеђе (тематски зборник радова, стр. 53-77). Београд: Институт за политичке студије.
Trifković, D. (2011). Testament Arčibalda Rajsa. Nova srpska politička misao, 5. 8. 2011. Accessed on October 20. http://www.nspm.rs/kulturna-politika/testament-arcibalda-rajsa.html.
Tucić, Ž. (2023, September 20). Žena u pravoslavlju. NIN, Belgrade. Accessed on November 7, 2025. https://www.nin.rs/arhiva/vesti/16207/zena-u-pravoslavlju.
Vasiljević, B. (2023, August 9). Devedest četiri godine od smrti vojnika pravde i istine: Dr Arčibald Rajs – poreklom Nemac, srcem Srbin. Politika. Belgrade. Accessed on October 15, 2025. https://www.politika.rs/sr/clanak/565431/dr-arcibald-rajs-poreklom-nemac-srcem-srbin.
Vujanović, J. (2023). Арчибалд Рајс у српским медијима: некада и сада. У: А. Лазаревић и Д. Радујко (ур.), Арчибалд Рајс: Живот, реч, наслеђе (тематски зборник радова, стр. 109-124). Београд: Институт за политичке студије.
Joseph Zajda J. (2009). Nation-Building, Identity and Citizenship Education: Introduction. In: J. Zajda, H. Daun, and L. J. Saha (Eds.). Nation-Building, Identity and Citizenship Education Cross-cultural Perspectives (pp. 1-11). Springer.
Zorić, P. (2011). Zakonopravilo svetoga Save i pravni transplanti. Pravni fakultet Univerzitet u Beogradu. Fondacija Alan Votson, 23. jul 2011. Accessed on October 15, 2025. https://web.archive.org/web/20110723211728/http://www.alanwatson.org/sr/petarzoric.pdf.
Šuvaković, U. V. (2025). R. A. Rajs: Pred zločinom nije moguća neutralnost (drugo, dopunjeno izd.). Novi Sad: Matica srpska, Arhiv Vojvodine; Beograd: Fakultet za obrazovanje učiteqa i vaspitača Univerzitata u Beogradu.
